भवानी मंडप

  भवानी मंडप हे एक कोल्हपूरची प्रतिष्टा आहे. ह्याच्यामध्ये असलेल्या भव्य व जुन्या इमारती इतिहासाच प्रतिक आहेत. ज्यावेळी कोल्हापूर शासकीय यंत्रणेत आले त्यावेळी ह्या वास्तुची बांधणी करण्यात आली.14 चौरसांमध्ये याच्या आवाजांची बांधणी करण्यात आली आहे. 1813 मध्ये सर सदाखान यांनी वास्तु विस्ताराच्या हेतुने त्यातील काही भागाची बांधणी केली. दुरुस्ती केलेनंतर, 7 भुज्या अस्तित्वात राहील्या. ह्याच्या मध्यामध्ये कोल्हपूरची कुलस्वामिनी तुळजा भवानीचे मंदीर आहे. इतिहास सांगतो की, शंभू ज्यांचे टोपननाव आबासाहेब महाराज ह्या वास्तुमध्ये मरण पावले.येथेच शाहुमहाराज स्मारक ऊभारण्यात आले आहे. आणि आठवण म्हणून स्मारका मध्ये शाहुमहाराजांनी शिकार केलेले वाघ व बैल ठेवले आहेत.त्यांच्या थडग्याच्या ऊजव्या बाजूला रंगीत मासे व छोट शिव मंदीर आहे जे एक इतिहासकालीन मुर्तीमंत आहे! मंदिराच्या विरूध्द दिशेला रूबाबदार महल आहे ज्याची स्थापना 1918 मध्ये झाली जेंव्हा श्रीमंत आक्कासाहेब महाराज यांचे नातु शाहु महाराज यांचे लग्न झाले. त्याच्यानंतर 1926-30 मध्ये छत्रपती राजाराम महाराज यांनी एक वेगळ वळण दिले. त्याच्यामध्ये त्यांनी लाकडाच्या कमानी, हॉलची ऊंची तसेच त्याची वाढ केली.कुंपनांच्या भिंतींमध्ये मंडप, राजवाडा पोलिस स्टेशन, महाराष्ट्र पलटण यांचे आकर्षित प्रवेश दाराचे काम केले.

विठ्ठ्ल मंदीर :
विठ्ठ्ल मंदीर हे भवानी मंडपापासून अर्धा कि.मी. दक्षिणेला सुंदर कोरीव अशा काळ्यादगडामध्ये हेमाडपंती पध्दतीने बांधले आहे. ही अवघड कोरीव पध्दत महालक्ष्मी मंदीराच्या अगोदरची अवघड कोरीव पध्दत आहे. 

राजाराम हायस्कुल :
कोल्हापुरचा राजा राजाराम दुसरा, याने 1866 ते 1870 मध्ये सुधारीत प्रवृत्तीचा नियम बनवला.कोल्हापुर जिल्ह्यातील जनतेला शैक्षणिक आणि वैद्यकीय सुविधा पुरवण्याची त्यांची ईच्छा होती.सुरूवातीला त्यांनी हायस्कुल सुरु केली. त्यांनी वास्तुविशारद म्हणुन ब्रिटीश रॉयल अभियंता मेजर चार्लेस मंत यांची मागणी केली.पण कामाला सुरूवात करण्याच्या अगोदरच फ्लोरंस, ईटली, युरोप सहली दरम्याण राजाराम महाराजांचा मृत्त्यु झाला.मंत यांनी सुरूवातीला ईटली मधील आर्नो नदीच्या किणार्‍यावर त्यांचे स्मारक ऊभारले. 1879 मध्ये त्यांनी स्कुल इमारतीची बांधणी केली.
त्यांनी वैज्ञानिक रोमन निओलिथिक पध्द्तीचा वापर केला.ह्या एकत्रित पध्दतीला ‘इंडो – ड्यार्‍यासिनिक ’ पध्दत म्हणतात.अशाप्रकारे ही इमारत ‘इंडो – ड्यार्‍यासिनिक ’ पध्दतीची आहे.

नगर वाचन मंदीर :
चार्लेस मंत यांनी दोन नंबरला या वास्तुची बांधणी केली.ह्या सुंदर बांधणीमध्ये मंत यांनी निओगोथिक काळ्यादगडाच्या इमारतीच्या समोरील छतासाठी ह्या पध्दतीचा वापर केला आहे.
ही एक पहिली पायरी आहे जीला ‘इंडो-स्यार्‍यासिनिक’ पध्दत म्हणतात.